خانلری و شعر عقاب
دکتر خانلرى، مثنوى بلند عقاب را در ۲۴ مرداد ۱۳۲۱ شمسى سرود و آنرا به دوست دیرین خود شادروان صادق هدایت هدیه کرد، ظاهراً خانلرى، نخست شعر عقاب را به صورت یک رباعى سروده و بعدها آنرا در قالب مثنوى درآورده بود.
"عقاب" بلافاصله مورد توجّه و استقبال وسیع شعردوستان نوجو و ادیبان سخنشناس قرار گرفت و مضمون بلند شعر و زیبایى بیان و تصویرآفرینی هاى دلنشین آن که در کلامى ساده و روان ارائه شده بود، این مثنوى را به عنوان یکى از اشعار برگزیده و ممتاز دوران معاصر، به حافظه ی جامعه سپرد.
مردم، "عقاب" را نمادى از ارزش هاى متعالى انسان و تصویرى پویا و زنده از آدمیانى که جان بر سر ارزش ها مى نهند، تصوّر کردند، کسانى که عمر کوتاه ولى باارزش و زیباى عقاب را بر زندگى طولانى توأم با پستى و زشتى و حقارت زاغ، ترجیح مى دهند و زندگى را در گنداب پستی ها و حقارت هاى بدنامى آور، سپرى نمى کنند.
خانلرى در مصاحبهاى درباره ی"عقاب" چنین مى گوید:
... "عقاب" شعرى است که به صادق هدایت اهدا شده است، بعضى اشخاص حدس هاى مختلف زده بودند در این باب، امّا اصل مطلب این است که روزى که این شعر را ساختم، اوّلین کسى که از من شنید، صادق هدایت بود و اینقدر ذوق کرد که گفت: "پاشو بریم بدیم یک جایى چاپ کنند" بعد با هم رفتیم اداره ی مجلّه ی مهر که گمان مى کنم دکتر [ذبیحاللّه] صفا سردبیرش بود، آنجا دادیم چاپ کنند و گویا در یکى از شمارهها چاپ و منتشر شد و دهبیست نسخه هم "تیراژپار" به من دادند، بههرحال، علّت اینکه تقدیم شده است به صادق هدایت، همین مطلب است...
محمّدابراهیم خسروبگی